Bekkenproblematiek

Iedere man of vrouw heeft een bekkenbodem. Niet elke dag staan we hierbij stil. Toch heeft de bekenbodem heel belangrijke functies voor ons lichaam. 

De belangrijkste functie van de bekkenbodem is het steun geven aan de blaas en de endeldarm en bij vrouwen daarnaast ook nog de baarmoeder. De bekkenbodemspieren geven stabiliteit aan het bekken en sluiten de plasbuis en de anus af bij aandrang en drukverhoging. Verder zorgen ze ervoor dat de plasbuis opent bij het plassen en de anus bij  het ontlasten. Ook zorgen deze spieren voor het openen van de vagina bij gemeenschap en spelen ze een rol bij de erectie en zaadlozing bij mannen. Als laatste levert de bekkenbodem een bijdrage aan de ademhaling en gevoelservaring bij seksualiteit.

Er zijn verschillende soorten klachten die kunnen voorkomen als de bekkenbodemspieren niet goed werken. Dit zijn klachten bij het plassen en tijdens de ontlasting, pijnklachten op andere momenten, verzakkingen en seksuele problemen. Deze staan hieronder wat uitgebreider uitgewerkt.

 

Plasklachten

Bij de behandeling van de onderstaande plasklachten leert u de bekkenbodemspieren goed en gecoördineerd aan te spannen en weer los te laten. Dit is belangrijk om urine op te houden en goed te kunnen leegplassen. Daarnaast krijgt u drink- en toiletadviezen.

Overactieve blaas

Normaal plassen we ongeveer 6 tot 8 keer per dag per 24 uur, waarvan soms één keer ’s nachts. Bij een overactieve blaas heeft u heel vaak een plotselinge, bijna niet te onderdrukken drang om te plassen, met soms ook scheutjes verlies. We noemen dit urge of urge-incontinentie. De oorzaak kan een niet goed functioneren van de automatische blaasspier zijn, of een niet goed functioneren van de bekkenbodemspieren.

Stressincontinentie

Dit is het verliezen van druppels of scheutjes urine op het moment dat de druk in de buik verhoogd wordt, bijvoorbeeld bij hoesten, niezen, lachen, tillen of sporten.

De oorzaak kan een onderactieve bekkenbodem zijn, die niet sterk genoeg is om de plasbuis bij drukverhoging dicht te drukken. Of juist een overactieve bekkenbodem, die door het voortdurend aanspannen zo vermoeid is dat bij drukverhoging geen kracht meer over is om de plasbuis dicht te houden.

Er bestaat ook een mengvorm van stress- en urge-incontinentie.

Veelvuldige blaasontstekingen

Dit kan komen door een verkeerde plastechniek of het niet voldoende leeg plassen.

Niet kunnen starten met plassen, moeten persen om te kunnen plassen

Dit komt meestal door het niet goed kunnen ontspannen van de bekkenbodemspieren. Ook is er vaak een dunne straal en nadruppelen. Bij mannen kan ook een vergrote prostaat die de plasbuis dichtdrukt de oorzaak zijn.

Klachten na een chirurgisch verwijderde prostaat

De verwijdering van de prostaat gebeurt wanneer er bij een man prostaatkanker is geconstateerd. De operatietechnieken zijn tegenwoordig erg geavanceerd en geprobeerd wordt om zo min mogelijk schade in de buik te veroorzaken. Toch kan na de operatie het ophouden van urine moeilijker zijn. Een deel van het ophoudmechanisme is namelijk weggehaald. Om een nieuw evenwicht te vinden, moeten de bekkenbodemspieren extra inspanning leveren.

 

Ontlastingsklachten

Ongewild ontlastingsverlies

Het incontinent zijn van ontlasting heeft verschillende vormen. Het kan zijn dat u ongewild een wind niet kunt tegenhouden, vocht uit de anus verliest, een streep in u ondergoed heeft of echt ontlasting verliest. Soms is het diarree, soms normaal gevormd. Dit is een handicap die u kan belemmeren in allerlei activiteiten. Herstel van een goede functie van de bekkenbodemspieren en voldoende vocht- en vezelinname is daarom erg belangrijk. Bij ernstige problemen kan de huisarts u daarnaast verwijzen naar een MLD-arts (Maag-Lever-Darm-arts).

Obstipatie

Ontlasting komt normaal gesproken één keer per dag, maar drie keer per dag of juist één keer per drie dagen is ook geen probleem. Bij minder dan drie keer per week ontlasting, moeite om ontlasting kwijt te raken, buikpijn en een opgezwollen buik spreekt men van obstipatie. Belangrijk is dat een goede functie van de bekkenbodemspieren wordt hersteld om ontlasting makkelijker kwijt te raken. Ook een gezonde, vezelrijke voeding en ruim voldoende drinken zijn daarbij van groot belang.

 

Pijnklachten

Bekkenpijn

Bekkenpijn ontstaat meestal tijdens de zwangerschap of na de bevalling. Het bekken is minder stabiel en belastbaar dan normaal, terwijl de belasting op het bekken groter wordt. De pijn kan uitstralen van het schaambot en de bekkengewrichten naar de benen en de lage rug. Staan, lopen en zitten houdt u minder lang vol door deze pijn. Bijna altijd verdwijnen deze klachten na de bevalling, maar in enkele gevallen blijven ze langer bestaan, bijvoorbeeld na een heel zware bevalling. In mijn praktijk is uitgebreide informatie aanwezig met diverse tips om bekkenpijn te voorkomen en/of te verminderen. Om fit en gezond de zwangerschap en de tijd daarna door te komen, is het daarnaast mogelijk deel te nemen aan de ZwangerFit en MamaFit cursussen in mijn praktijk.

Er bestaat ook een traumatische of mechanische vorm van bekkenpijn. Dit komt door een ongeval of trauma, zoals vallen met de fiets of van de trap vallen. Ook sportletsel kan een oorzaak zijn, denk bijvoorbeeld aan een sliding bij voetballen.

 

Stuitpijn

Bekkenpijn gaat regelmatig gecombineerd met stuitpijn. Het stuitje ("os coccyx") kan door een val of bevalling in een afwijkende stand staan ten opzicht van het heiligbeen. Dit kan korter of langer geleden ontstaan zijn.
Door middel van een milde uitwendige techniek, de "Non-Invasive Mobilization of the Os Coccyx" (NIMOC), kan de stand van het stuitje gecorrigeerd worden. Meteen na deze behandeling is er meestal een merkbare vermindering van pijn bij het zitten, bukken en lopen. 

De behandeling wordt vaak gecombineerd met triggerpointbehandeling. Triggerpoints zijn microverkrampingen in spieren die aanvoelen als kleine pijnlijke verhardingen. Een triggerpoint kan pijn, stijfheid, krachtsverlies en bewegingsbeperking geven.

Ook wordt de standsafwijking van het stuitje gediagnosticeerd bij bekken-, rug- of liespijn, anuskramp, obstipatie, dysfunctional voiding (verkeerde manier van plassen) en dyspareunie (pijn bij het vrijen).  Bij de behandeling van de stand van het stuitje treedt ook meestal een verbetering van deze klachten op.

Buikpijn

Buikpijnklachten komen vaak voor, zowel in de onderbuik als in de bovenbuik en flank. Mannen, vrouwen en kinderen kunnen dagelijks buikpijn hebben. Vaak is er geen organische oorzaak te vinden en gaan de klachten gepaard met overactieve buikspieren en veranderde ademhaling. Ook kan buikpijn optreden na een operatie in het bekken- en buikgebied die niet vanzelf verdwijnt. Met ontspanningsoefeningen en oefeningen die de veneuze pompwerking van de buik bevorderen kan dit goed verbeteren.

Pijn in de bekkenbodem,  bij de anus, rond de geslachtsdelen, het scrotum en in de penis

Deze pijn heeft vaak te maken met een overactieve of zelfs verkrampte bekkenbodem. De pijn kan zo hevig zijn dat mensen er van flauw vallen of ernstig in paniek raken.

Uitleg over de klacht helpt de angst te verminderen en training in ontspanning geeft vermindering van de pijn.

 

Verzakkingsklachten

Verzakking of prolaps is een verzamelnaam voor het verzakken van één of meer organen en steunweefsel in het bekkengebied bij vrouwen. De blaas, baarmoeder, en de endeldarm worden met een aantal banden op hun plaats gehouden. Deze organen rusten op de spieren van de bekkenbodem. Wanneer de banden en spieren niet sterk genoeg zijn kunnen de organen in meer of mindere mate naar buiten komen. Dit heet een verzakking.  Denk hierbij aan een verzakking van de blaas, plasbuis, voorwand van de schede, baarmoeder, dunne darm, vaginatop, endeldarm of achterwand van de schede. Combinaties hiervan zijn ook mogelijk. Wereldwijd heeft de helft van de vrouwen na één of meer bevallingen een verzakking. Van deze vrouwen heeft 20% daar daadwerkelijk klachten van. In Nederland krijgt daarom 1 op de 5 vrouwen een operatie voor een verzakking.  Een verzakking kan leiden tot functiestoornissen van het plassen, ontlasting, seksuele klachten, en lage rugklachten. 

De behandeling van deze klachten is gericht op het zorgen voor een goede ondersteuning van de bekkenorganen door een geoefende bekkenbodem. De behandeling leert u hoe u overbelasting van de steunweefsels in het bekken en van de bekkenbodem tijdens uw dagelijkse activiteiten kunt voorkomen door de juiste ademhalings- en tiltechnieken.

 

Seksuele problemen

Mannen

Bij mannen kunnen de volgende problemen optreden:

  • Erectiestoornissen
  • Ejaculatiestoornissen (problemen met klaarkomen)
  • Pijn tijdens of na het klaarkomen

Door een hoge spierspanning kan de man geen(of mindere) erectie krijgen. Ook kan hij pijn krijgen door verkramping van de bekkenbodemspieren. Dit kan tijdens het vrijen leiden tot angst en spanning.

Vrouwen

Bij vrouwen kunnen de volgende problemen optreden:

  • Pijn tijdens de gemeenschap (dyspareunie)
  • Vaginistisch reageren (gemeenschap lukt helemaal niet, doordat de spieren in de bekkenbodem verkeerd reageren)
  • Onvoldoende vochtig worden of opgewonden raken

De oorzaak van deze problemen is vaak een te hoge spierspanning. Bij het doorgaan met pijnlijke gemeenschap zonder zin en ontspanning verergeren de klachten. Pijn treedt dan ook op bij het inbrengen of uithalen van tampons of bij het eendenbek-onderzoek bij de huisarts of gynaecoloog. De pijn wordt omschreven als branderig en schrijnend, alsof er een schaafwond is.

De behandeling van deze klachten is gericht op inzicht van de problematiek, bewustwording en ontspanning van de bekkenbodem. Ook communicatie met de partner en begrip van de partner zijn hierbij belangrijk

Soms zijn er nevenoorzaken als hormoontekorten en allerlei psychische problematiek. Dan is het zinvol en nodig in overleg een andere deskundige zoals een gynaecoloog of een seksuoloog in te schakelen.

 
Meer informatie
Als u meer informatie wilt over bekkenproblemen, dan kunt u hiervoor tijdens de behandeling altijd vragen over stellen. U kunt daarnaast ook zelf kijken op een van de volgende websites:
 
Het NVFB heeft ook een informatiefilm gemaakt over bekkenfysiotherapie:
© Barmentlo Fysiotherapie,alle rechten voorbehouden - Website: Dcreative